काठमाडौँ।
काठमाडौँ उपत्यकाको मुख्य नाकामा वर्षौँदेखि कायम सास्तीपूर्ण उकालो, घुमाउरो बाटो र घण्टौँसम्म हुने सवारी जामको समस्या अन्ततः समाधानको बाटोमा गएको छ। चन्द्रागिरि–१ दहचोकदेखि धादिङको धुनिबेँसीस्थित सिस्नेखोला जोड्ने बहुप्रतीक्षित ‘नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग’ को साउन ११ गते सोमबार औपचारिक रूपमा उद्घाटन गरिएको छ। पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल, जापानी राजदूत माएदा तोरु तथा जाइकाका अध्यक्ष डा. तानाका अकिहिकोले संयुक्त रूपमा रिबन काटेर र शिलालेख अनावरण गरी नेपालकै पहिलो अत्याधुनिक यातायात सुरुङमार्गको सुरुवात गरे। यस आयोजनाले उपत्यका भित्रिने र बाहिरिने यात्रुको इन्धन बचत गर्नुका साथै यात्रा अवधि झन्डै एक घण्टा घटाउने अपेक्षा गरिएको छ।
सुरक्षा र प्राविधिक परीक्षणलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै सडक विभागले आयोजनालाई चरणबद्ध रूपमा पूर्ण सञ्चालनमा ल्याउने रणनीति बनाएको छ। पहिलो चरणमा एम्बुलेन्स, दमकल र सुरक्षा निकायका आकस्मिक सवारी साधनलाई मात्र प्रवेश अनुमति दिइएको छ। केही दिनको सूक्ष्म प्राविधिक परीक्षण, सुरक्षा अवस्था र ट्राफिक व्यवस्थापनको विश्लेषणपछि मात्र अन्य सर्वसाधारण सवारी साधनका लागि बाटो खुला गरिनेछ। परीक्षण अवधिभर कुनै शुल्क नलिइने भए पनि नियमित सञ्चालनमा आएपछि सवारीको प्रकार र दिशा (भित्रिने/बाहिरिने) अनुसार विद्युतीय माध्यमबाट तोकिएको शुल्क (टोल ट्याक्स) उठाउने व्यवस्था मिलाइएको छ। सुरक्षा संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै पैदलयात्री, दुईपाङ्ग्रे, तीनपाङ्ग्रे तथा ग्यास, डिजेलजस्ता प्रज्वलनशील वा विस्फोटक पदार्थ बोकेका सवारी साधनलाई सुरुङ प्रवेशमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
जापानको निर्माण कम्पनी ‘हाज्मा आन्दो कर्पोरेसन’ ले २०७६ सालदेखि निर्माण सुरु गरेको २.६८ किलोमिटर लामो यो मुख्य सुरुङमार्गमा आपतकालीन उद्धारका लागि छुट्टै भित्री निकास मार्ग (इभ्याकुएसन टनेल) र क्रस-प्यासेजहरू समेत निर्माण गरिएका छन्। सुरुङभित्र २४ सै घण्टा अक्सिजनको निरन्तर प्रवाह, अत्याधुनिक सिसीटिभी क्यामेरा, सञ्चार संयन्त्र र आपतकालीन उद्धार टोलीको व्यवस्था मिलाइएको छ। जाइकाको सहुलियतपूर्ण ऋण र नेपाल सरकारको संयुक्त लगानीमा सम्पन्न यस आयोजनाले महामारी र विविध जटिलताका बाबजुद सफलता पाएको छ। यो सुरुङमार्ग केवल एउटा पूर्वाधार मात्र नभई नेपालको राष्ट्रिय राजमार्ग आधुनिकीकरण र सुरुङ प्रविधि हस्तान्तरणको क्षेत्रमा एक ऐतिहासिक कोसेढुङ्गा बनेको छ।
