हेटौँडा। काठमाडौँ उपत्यकाको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक जगमा आधारित भाद्र कृष्ण प्रतिपदाका दिन मनाइने परम्परागत गाईजात्रा पर्व यस वर्ष मकवानपुरको हेटौँडामा पनि भव्यताका साथ मनाइएको छ। दिवङ्गत आफन्तजनको आत्माको शान्ति तथा मुक्तिको कामना गर्दै निकालिने यो पर्व हेटौँडाका स्थानीय बासिन्दाहरूले आफ्नै मौलिक शैली र स्थानीय सांस्कृतिक रौनकसहित मनाएका हुन्। वर्षभरि दिवंगत भएका आफन्तको सम्झनामा गाई वा बालबालिकालाई गाई, राजा वा बहुलाको भेषमा सिङ्गारी बाजागाजाका साथ नगर परिक्रमा गराउँदै परम्परागत रीतिथिति पूरा गरिएको थियो।
इतिहासमा राजा प्रताप मल्लको पालादेखि सुरु भएको शोकलाई शक्ति र हाँसोमा बदल्ने यो परम्परा हेटौँडामा भने आधुनिकता र सांस्कृतिक निरन्तरताको सुन्दर संगमका रूपमा देखिएको छ। परम्परागत रूपमा सामाजिक विकृति, विसंगति र समसामयिक राजनीतिमाथि व्यङ्ग्य गरिने यस पर्वमा हेटौँडाका सडकहरूमा पनि साना बालबालिकाको रङ्गीचङ्गी पोशाक, परम्परागत बाजा र झाँकीहरूले आकर्षण थपेका थिए। शोकको घडीलाई सामूहिक रूपमा साटासाट गर्दै समाजमा भ्रातृत्व र सद्भाव कायम राख्न हेटौँडावासीको यो सक्रिय सहभागिताले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ।
यसैबिच, हेटौँडाको गाईजात्राको रौनक केवल सडकमा मात्र सीमित नरही डिजिटल माध्यममा पनि व्यापक रूपमा पोखिएको छ। स्थानीय दृश्यहरू समेटेर तयार पारिएका २०-३० सेकेन्डका छोटा भिडियो क्लिप (Shorts/Reels) हरूले सामाजिक सञ्जालमा विशेष चर्चा पाएका छन्। नयाँ पुस्ताका डिजिटल सिर्जनाकर्ताहरूले कैद गरेका यी भिडियोहरूले हेटौँडाको स्थानीय संस्कृति र चाडपर्वको झल्कोलाई देश-विदेशमा रहेका नेपालीहरूसम्म पुर्याउन मद्दत गरेका छन्। परम्परागत चाडपर्वलाई प्रविधिको प्रयोगमार्फत प्रवर्द्धन गर्ने यो प्रयासले हेटौँडाको सांस्कृतिक पहिचानलाई थप उँचो बनाएको छ।
